Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει σε ένα αφήγημα ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να μπει στο ευρωπαϊκό ταμείο SAFE (Security Action for Europe). Παρουσιάζει το πρόγραμμα ως ένα καθαρά «ευρωπαϊκό εργαλείο» από το οποίο η Άγκυρα αποκλείεται.
Όμως, όπως αναφέρει στην επίσημη γραπτή απάντησή του εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (20 Οκτωβρίου 2025) ο αρμόδιος επίτροπος Άντριους Κουμπίλιους, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: η Τουρκία πράγματι δεν θα λάβει χαμηλότοκα δάνεια (αφορούν μόνο κράτη-μέλη), αλλά θα πάρει συμβόλαια – και μάλιστα μεγάλα, λόγω μεγέθους και τεχνογνωσίας, σε συνεργασία με ευρωπαϊκές εταιρείες.
Με άλλα λόγια, η Τουρκία δεν παίρνει τα δάνεια, αλλά παίρνει τη ροή του χρήματος. Και η Κομισιόν, με αυτή την απάντηση στον ευρωβουλευτή Μανώλη Κεφαλογιάννη (ΝΔ/ΕΛΚ), ουσιαστικά αδειάζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που μόλις λίγες ημέρες πριν δήλωνε πως «αν η Τουρκία θέλει να μπει στο SAFE, πρέπει να απαλλάξει την Ελλάδα από την απειλή πολέμου και να σταματήσει τις θεωρίες περί γκρίζων ζωνών».
Η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ισοδυναμεί με θεσμικό άδειασμα του πρωθυπουργού. Ενώ η Αθήνα προσπαθεί να εμφανίσει το SAFE ως επιτυχία που θωρακίζει την Ευρώπη απέναντι στην Άγκυρα, η ίδια η Κομισιόν εξηγεί με νομικά επιχειρήματα πώς η Τουρκία μπορεί να συμμετέχει κανονικά στο πρόγραμμα, αξιοποιώντας το καθεστώς της ως υποψήφιας χώρας.
Το SAFE είναι το νέο ευρωπαϊκό ταμείο ύψους 150 δισ. ευρώ για κοινές αμυντικές προμήθειες, που παρουσιάστηκε ως εργαλείο «ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας» και «στρατηγικής αυτονομίας». Στην πράξη όμως, όπως αποκαλύπτει η απάντηση του Κουμπίλιους, ανοίγει την πόρτα στην Τουρκία να εισπράττει ευρωπαϊκά κονδύλια χωρίς να είναι κράτος-μέλος και χωρίς να έχει αλλάξει στάση απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Μανώλης Κεφαλογιάννης, στην ερώτησή του της 3ης Ιουνίου 2025, υπενθύμισε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει καταδικάσει την Τουρκία για τη διατήρηση της απειλής πολέμου (casus belli) σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Επισήμανε επίσης ότι η Κύπρος παραμένει “ακρωτηριασμένη” 51 χρόνια, με το βόρειο τμήμα της υπό τουρκική κατοχή, και ζήτησε να μάθει αν μια τέτοια χώρα μπορεί να θεωρείται επιλέξιμη για συμμετοχή στο SAFE.
Η απάντηση του επιτρόπου στις 20 Οκτωβρίου 2025 είναι ψυχρή και τεχνοκρατική. Αναφέρει ότι μόνο τα κράτη-μέλη μπορούν να λάβουν δάνεια από το SAFE, όμως η Τουρκία, ως υποψήφια χώρα, μπορεί να συνεργάζεται με κράτη-μέλη για κοινές προμήθειες.
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί να παρέχει έως το 35% των εξαρτημάτων κάθε τελικού προϊόντος, ενώ εταιρείες που εδρεύουν στην ΕΕ αλλά ελέγχονται από τουρκικά συμφέροντα θεωρούνται ευρωπαϊκές και μπορούν να συμμετέχουν εφόσον περάσουν έλεγχο ξένων επενδύσεων. Ο Κουμπίλιους αναφέρει ακόμη ότι στις 23 Ιουνίου 2025 η Άγκυρα εξέφρασε επίσημα ενδιαφέρον για διμερή συμφωνία με την ΕΕ που θα της δώσει ακόμη μεγαλύτερη πρόσβαση.
Ο επίτροπος δεν κάνει καμία αναφορά στην απειλή πολέμου, στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου ή στην κατοχή της Κύπρου. Η Τουρκία αντιμετωπίζεται ως ένας κανονικός οικονομικός εταίρος.
Τι σημαίνει ότι η Τουρκία θα πάρει συμβόλαια και ποιος πληρώνει
Η φράση «η Τουρκία παίρνει συμβόλαια» σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες που θα λάβουν δάνεια από το SAFE θα κάνουν κοινές προμήθειες όπλων και συστημάτων, και μέρος αυτών των έργων θα κατασκευάζεται από τουρκικές εταιρείες ή θυγατρικές τους στην Ευρώπη. Τα δάνεια που θα δοθούν στα κράτη-μέλη θα αποπληρωθούν από τους προϋπολογισμούς τους και άρα από τους φορολογούμενους – ανάμεσά τους και οι Έλληνες.
Έτσι, ακόμη κι αν η Τουρκία δεν λαμβάνει ευρωπαϊκά δάνεια, εισπράττει χρήματα μέσω της παραγωγής. Κάθε φορά που μια ευρωπαϊκή εταιρεία συνεργάζεται με τουρκική βιομηχανία για ένα εξοπλιστικό έργο, ένα ποσοστό του κόστους μεταφέρεται στην Άγκυρα.
Με δεδομένο ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει πλέον σημαντικό μέγεθος και τεχνολογική ικανότητα, η συμμετοχή της σε μεγάλα προγράμματα είναι βέβαιο ότι θα φέρει μεγάλα συμβόλαια και ροή μετρητών.
Το αποτέλεσμα είναι απλό: η Ευρώπη χρηματοδοτεί έργα όπου συμμετέχουν τουρκικές εταιρείες, οι οποίες με τη σειρά τους ενισχύουν την παραγωγική βάση του τουρκικού στρατού. Δηλαδή, η Ελλάδα, μέσω της συμμετοχής της στο SAFE, συμβάλλει έμμεσα στη χρηματοδότηση του αντιπάλου της.
Δεν υπάρχει γενικό πλαφόν στα ποσά που μπορεί να απορροφήσει η τουρκική βιομηχανία. Το μόνο όριο είναι το 35% μη ευρωπαϊκού περιεχομένου ανά έργο, αλλά αυτό ισχύει ξεχωριστά για κάθε πρόγραμμα.
Αν τουρκικές εταιρείες εμπλακούν σε πολλαπλά έργα, το συνολικό όφελος μπορεί να ανέλθει σε πολλαπλά δισεκατομμύρια ευρώ, χωρίς η Άγκυρα να έχει πάρει ούτε ένα δάνειο.
Η πολιτική διάσταση
Η Κομισιόν με αυτή την απάντηση δείχνει ότι δεν θεωρεί την Τουρκία απειλή, αλλά πιθανό συνεργάτη. Παραβλέπει το casus belli, την κατοχή στην Κύπρο και τις καθημερινές παραβιάσεις στο Αιγαίο, αντιμετωπίζοντας την Άγκυρα με καθαρά τεχνοκρατικά κριτήρια.
Για την ελληνική κυβέρνηση, αυτή η εξέλιξη είναι πολιτικά εκρηκτική. Η δήλωση Μητσοτάκη για «όρους και προϋποθέσεις» αποδείχθηκε χωρίς αντίκρισμα.
Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να παρουσιάζει το SAFE ως «ευρωπαϊκή επιτυχία», την ώρα που η Κομισιόν αναγνωρίζει επίσημα τη δυνατότητα συμμετοχής της Τουρκίας.
Στην πράξη, το SAFE λειτουργεί ως οικονομικός ενισχυτής της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας. Η Ευρώπη πληρώνει, η Τουρκία κερδίζει, κι η Αθήνα συνεχίζει να μιλά για «ευρωπαϊκή ασπίδα». Η απάντηση της Κομισιόν είναι διπλωματικά προσεκτική, αλλά πολιτικά σαφής: αδειάζει τον Μητσοτάκη και δείχνει ότι για τις Βρυξέλλες η Τουρκία παραμένει εταίρος – όχι αντίπαλος.
Διαβάστε επίσης:
- Συντονιστικό ΑΣΣΥ: Διασπαστική και επικίνδυνη η ΠΟΜΕΝΣ
- KEA: Επέτειος Συμπλήρωσης 100 Χρόνων
- Σχολή Εθνικής Άμυνας: Ξεκίνησε η 78η σειρά
- Στρατιωτική θητεία: Το Φινλανδικό μοντέλο και άλλα παραμύθια
- Η ΠΟΜΕΝΣ σε δυσχερή θέση – τάζει τα πάντα στους στρατιωτικούς
- Ανοιχτή επιστολή στον Δένδια από ένα Ταγματάρχη και πατέρα
