Το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε ρήτρα στο νέο Horizon Europe που θέτει όρους και φωτογραφίζει την Τουρκία εκτός ευαίσθητων έργων.
Η Επιτροπή Ασφάλειας και Άμυνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε γνωμοδότηση για το Horizon Europe 2028-2034, με διατύπωση που βάζει αυστηρά πολιτικά και γεωστρατηγικά κριτήρια στη συμμετοχή τρίτων χωρών σε ευαίσθητες δράσεις dual-use. Η Τουρκία δεν κατονομάζεται, όμως τα κριτήρια που μπήκαν στο κείμενο την αγγίζουν ευθέως.
Η ψηφοφορία και η τροπολογία Μαυρίδη
Η γνωμοδότηση της SEDE εγκρίθηκε με 29 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 1 αποχή. Εισηγητής ήταν ο Κύπριος ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης. Στο τελικό κείμενο αναφέρεται ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στις δράσεις dual-use πρέπει να διέπεται από ειδικούς κανόνες που θα αποτρέπουν τη συμμετοχή «εχθρικών ή δυνητικά εχθρικών τρίτων χωρών και στρατηγικών ανταγωνιστών».
Τα κριτήρια που δείχνουν προς την Άγκυρα
Το ίδιο κείμενο βάζει και πιο συγκεκριμένους όρους. Αναφέρει ότι οι τρίτες χώρες που θα μπορούσαν να συνδεθούν με το πρόγραμμα σε δράσεις dual-use πρέπει να πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις που αφορούν τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ και των κρατών-μελών, την αρχή της καλής γειτονίας στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, τη σημαντική ευθυγράμμιση με την ΚΕΠΠΑ, την απουσία κινδύνου για την οικονομική ασφάλεια ή την εφαρμογή κυρώσεων της Ένωσης και την πλήρη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο.
Αυτή είναι η ουσία της παρέμβασης. Η ρήτρα δεν γράφει «Τουρκία», αλλά περιγράφει ένα πλαίσιο που δύσκολα μπορεί να καλυφθεί από μια χώρα η οποία έχει ανοιχτές τριβές με κράτη-μέλη της ΕΕ, αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και διατηρεί σταθερή απόσταση από τη γραμμή της Ένωσης σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Με αυτή τη διατύπωση, η Άγκυρα φωτογραφίζεται ως μη επιλέξιμη για συμμετοχή σε ευαίσθητα έργα του νέου πλαισίου.
Τι αλλάζει στο νέο Horizon Europe
Χρειάζεται πάντως ακρίβεια στο τι ακριβώς αφορά το Horizon Europe της επόμενης περιόδου. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2028-2034 προβλέπει ότι ο Πυλώνας ΙΙ θα στηρίζει έρευνα και καινοτομία και σε τομείς όπως η άμυνα και το διάστημα, σε στενή σύνδεση με το European Competitiveness Fund. Παράλληλα, στο συνολικό πακέτο του νέου πολυετούς προϋπολογισμού η Κομισιόν αναφέρει Horizon Europe ύψους 175 δισ. ευρώ και ξεχωριστό παράθυρο 131 δισ. ευρώ στο European Competitiveness Fund για άμυνα, ασφάλεια και διάστημα.
Αυτό σημαίνει ότι η μάχη που άνοιξε στη SEDE αφορά την πρόσβαση τρίτων χωρών σε ευρωπαϊκά κονδύλια και συνεργασίες γύρω από τεχνολογίες διπλής χρήσης, ασφάλεια, αμυνική καινοτομία και συναφείς βιομηχανικές εφαρμογές. Εκεί μπήκε τώρα η ρήτρα αποκλεισμού για χώρες που κρίνονται εχθρικές ή ασύμβατες με τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ.
Το επόμενο στάδιο στη διαδικασία
Το επόμενο βήμα δεν είναι η οριστική υιοθέτηση, αλλά η συνέχεια της νομοθετικής διαδικασίας. Η αρμόδια επιτροπή για τον φάκελο είναι η ITRE, ενώ στο επίσημο procedure file του Ευρωκοινοβουλίου ο φάκελος εμφανίζεται ακόμη σε στάδιο «Awaiting committee decision». Ως ενδεικτική ημερομηνία πρώτης ανάγνωσης στην ολομέλεια αναφέρεται η 5η Οκτωβρίου 2026. Η απόφαση της SEDE δεν κλείνει το θέμα, αλλά καταγράφει ισχυρή πολιτική κατεύθυνση σε κρίσιμο στάδιο.
Γιατί έχει σημασία για Ελλάδα και Κύπρο
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η εξέλιξη έχει σαφή πολιτική αξία. Σε επίσημο κοινοβουλευτικό κείμενο συνδέεται η συμμετοχή τρίτων χωρών σε ευαίσθητα ευρωπαϊκά έργα με κριτήρια όπως η καλή γειτονία, η ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου. Αν αυτή η γραμμή διατηρηθεί και στα επόμενα στάδια, η Τουρκία θα βρεθεί μπροστά σε σοβαρό πολιτικό και θεσμικό φραγμό για την είσοδό της στα πιο ευαίσθητα τμήματα του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Διαβάστε επίσης:
- Οι ΗΠΑ γυρίζουν το στρατιωτικό scrap σε νέα υλικά μάχης – Τι σημαίνει για την Ελλάδα
- Ρωσία: Ανακοίνωσε πλήρη έλεγχο του Λουχάνσκ, το Κίεβο το διαψεύδει
- Τουρκικά ΜΜΕ: Βλέπουν στρατιωτική βάση drones στην Ορεστιάδα κοντά στα σύνορα
