Οι εικόνες από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με πολίτες να κατευθύνονται σε χώρους προστασίας όταν σημάνει συναγερμός, έφεραν ξανά στο προσκήνιο ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα: τι ισχύει με τα καταφύγια στην Αττική και πού θα πάει ο πολίτης αν χρειαστεί;
Στην Ελλάδα, όμως, δεν υπάρχει σαφής δημόσια ενημέρωση για το αν υπάρχουν διαθέσιμα καταφύγια στην Αττική, πού βρίσκονται, αν είναι λειτουργικά και με ποιον τρόπο θα ενημερωθούν οι πολίτες σε περίπτωση κινδύνου. Αυτό ακριβώς ανέδειξε με ερώτησή της στη Βουλή η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ Ασπασία Κουρουπάκη, με τις απαντήσεις από την πλευρά των αρμόδιων υπουργείων να δίνουν αρμοδιότητες και επίκληση απορρήτου, όχι πρακτικές οδηγίες για τον πληθυσμό.
Η ερώτηση της Ασπασίας Κουρουπάκη ζητούσε αριθμό καταφυγίων στην Αττική, καταγραφή ανά δήμο, χωρητικότητα, στοιχεία για τη λειτουργική τους κατάσταση, τελευταίους ελέγχους, ευθύνη ενεργοποίησης και διαχείρισης, πρόβλεψη για ευάλωτες ομάδες και σαφή ενημέρωση των πολιτών για το «πού πηγαίνουν» και «με ποιον τρόπο» σε περίπτωση συναγερμού.
Στις απαντήσεις που διαβιβάστηκαν στη Βουλή:
- από την πλευρά του ΥΠΕΘΑ ο υφυπουργός Θανάσης Δαβάκης περιορίζεται κυρίως στην κατανομή αρμοδιοτήτων
- από την πλευρά του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη ο υφυπουργός Ιωάννης Λαμπρόπουλος δηλώνει ότι το σχετικό σχέδιο είναι «ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ»
- από την πλευρά του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης ο Δημήτριος Παπαστεργίου διαβιβάζει απάντηση σύμφωνα με την οποία ο επιχειρησιακός σχεδιασμός είναι «ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ και μη ανακοινώσιμος»
- ενώ από την πλευρά του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ο Ιωάννης Κεφαλογιάννης δηλώνει αναρμοδιότητα.
Τι ζητήθηκε στη Βουλή για τα καταφύγια στην Αττική
Η βουλευτής Ασπασία Κουρουπάκη ζήτησε να αποσαφηνιστεί πόσοι χώροι έχουν χαρακτηριστεί ή καταγραφεί ως καταφύγια στην Περιφέρεια Αττικής, ανά περιφερειακή ενότητα και ανά δήμο, ποια είναι η χωρητικότητα κάθε χώρου και ποιοι από αυτούς ανταποκρίνονται πράγματι στην έννοια του καταφυγίου προστασίας άμαχου πληθυσμού σε περίπτωση εχθρικών προσβολών. Ζήτησε επίσης στοιχεία για το πότε έγιναν οι τελευταίοι έλεγχοι λειτουργικότητας, ποιοι χώροι είναι άμεσα διαθέσιμοι, ποιοι υπό προϋποθέσεις και ποιοι ακατάλληλοι.
Στην ίδια ερώτηση περιλαμβάνονται ακόμη ζητήματα ευθύνης και πρακτικής εφαρμογής. Ποιος φορέας έχει την ευθύνη ενεργοποίησης, ανοίγματος, φύλαξης και βασικής διαχείρισης κάθε χώρου. Τι ισχύει για ΑμεΑ, ηλικιωμένους και χρονίως πάσχοντες. Αν έχουν ενταχθεί στον σχεδιασμό κρίσιμες υπόγειες υποδομές, όπως σταθμοί Μετρό και σήραγγες. Κυρίως, αν υπάρχει εκ των προτέρων σαφής ενημέρωση των πολιτών για το πού θα πάνε και με ποιον τρόπο σε περίπτωση συναγερμού ή αν όλα θα αφεθούν σε μια έκτακτη ειδοποίηση.
Υπάρχουν καταφύγια στην Αττική και πού βρίσκονται;
Αυτό είναι το πρώτο και πιο φυσικό ερώτημα για κάθε πολίτη. Από τις απαντήσεις που δόθηκαν στη Βουλή, δεν προκύπτει δημόσια διαθέσιμη λίστα καταφυγίων στην Αττική. Δεν δίνεται κατάλογος ανά δήμο ή περιφερειακή ενότητα, δεν δημοσιοποιούνται διευθύνσεις ή περιοχές και δεν κατατίθεται πίνακας με τη χωρητικότητα των χώρων, παρότι όλα αυτά ζητήθηκαν ρητά στην ερώτηση.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι σαφές. Ο πολίτης δεν μπορεί, μέσα από τις επίσημες απαντήσεις των υπουργείων, να μάθει αν υπάρχει καταφύγιο κοντά στο σπίτι του και πού ακριβώς βρίσκεται. Σε ένα θέμα που αφορά άμεσα την προστασία του άμαχου πληθυσμού, η δημόσια πλευρά της πληροφόρησης λείπει.
Ποιος είναι αρμόδιος για τα καταφύγια στην Αττική;
Ο υφυπουργός Θανάσης Δαβάκης δεν δίνει αριθμό καταφυγίων στην Αττική, ούτε λίστα χώρων ή στοιχεία λειτουργικότητας. Στην απάντησή του αναφέρει ότι το υπουργείο Εθνικής Άμυνας «έχει την αρμοδιότητα συντονισμού και παροχής κατευθύνσεων προς τις δομές ΠΑΜ-ΠΣΕΑ των υπολοίπων Υπουργείων».
Στο ίδιο έγγραφο σημειώνει ότι η οργάνωση της Πολιτικής Άμυνας για την προστασία του άμαχου πληθυσμού ανήκει στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, ότι οι απαιτήσεις ασφαλείας και οι τεχνικές προδιαγραφές υπάγονται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ότι «η κατασκευή και συντήρηση κοινόχρηστων καταφυγίων και ο εξοπλισμός αυτών εντάσσεται στις αρμοδιότητες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ βαθμού».
Αυτή η αλυσίδα δείχνει ότι υπάρχει θεσμική κατανομή ρόλων. Δεν δείχνει όμως ποιος έχει σήμερα, στην πράξη, την ευθύνη για συγκεκριμένους χώρους στην Αττική, ποιος έχει ελέγξει την κατάστασή τους και ποιος θα καθοδηγήσει τον πολίτη όταν χρειαστεί. Το κράτος περιγράφει το πλαίσιο. Δεν αποκαλύπτει την εφαρμογή του.
Πώς θα ενημερωθεί ο πολίτης αν σημάνει συναγερμός;
Εδώ βρίσκεται το πιο σοβαρό κενό του θέματος. Η Ασπασία Κουρουπάκη ρώτησε ρητά ποιο είναι το επίσημο μοντέλο ενημέρωσης των πολιτών στην Αττική για το «πού πηγαίνουν» και «με ποιον τρόπο» σε περίπτωση συναγερμού.
Ζήτησε ακόμη να διευκρινιστεί αν υπάρχει εκ των προτέρων διαθέσιμη, σαφής και ενιαία πληροφόρηση ή αν η ενημέρωση θα γίνεται αποκλειστικά με έκτακτη ειδοποίηση, όπως μέσω 112.
Από την πλευρά του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ο υφυπουργός Ιωάννης Λαμπρόπουλος αναφέρει ότι υπάρχει Σχέδιο Πολιτικής Άμυνας για τη χώρα, αλλά ξεκαθαρίζει ότι αυτό είναι διαβαθμισμένο και μάλιστα «ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ», καθώς περιλαμβάνει μη ανακοινώσιμο υλικό που συνδέεται με ζητήματα ασφάλειας.
Από την πλευρά του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο Δημήτριος Παπαστεργίου διαβιβάζει την απάντηση του Αυτοτελούς Τμήματος ΠΣΕΑ, η οποία υπογράφεται από την αναπληρώτρια προϊσταμένη Ευφροσύνη Κυριτοπούλου. Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται ότι ο σχεδιασμός και η επιχειρησιακή δράση στον τομέα της Πολιτικής Άμυνας εξαιρούνται από το δικαίωμα στην πληροφόρηση και ότι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός είναι «ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ και μη ανακοινώσιμος».
Καμία από τις απαντήσεις που δόθηκαν δεν προσφέρει δημόσια πληροφόρηση για το πού ακριβώς θα κατευθυνθεί ο πολίτης. Δεν προκύπτει ύπαρξη δημόσιου χάρτη, προληπτικού οδηγού ή μηχανισμού προενημέρωσης του πληθυσμού.
Αντιθέτως, η επίκληση απορρήτου σημαίνει ότι ο πολίτης καλείται να εμπιστευθεί έναν σχεδιασμό τον οποίο αγνοεί πλήρως. Όταν έρθει η κρίσιμη στιγμή, ο πολίτης δεν θα χρειαστεί μια γενική αναφορά σε σχέδιο. Θα χρειαστεί μια διεύθυνση, μια οδηγία και έναν λειτουργικό χώρο.
Είναι λειτουργικά τα καταφύγια και ποιος τα ελέγχει;
Η ερώτηση προς την κυβέρνηση ζητούσε ακριβώς αυτό: πότε πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος έλεγχος λειτουργικότητας για κάθε χώρο στην Αττική και ποιο ήταν το αποτέλεσμα ως προς την προσβασιμότητα, την ηλεκτροδότηση, τον αερισμό, την υγιεινή, την ασφάλεια εισόδων-εξόδων και τις βασικές εγκαταστάσεις. Ζητούσε ακόμη να αποτυπωθεί πόσοι χώροι είναι άμεσα διαθέσιμοι, πόσοι διαθέσιμοι υπό προϋποθέσεις και πόσοι μη διαθέσιμοι ή ακατάλληλοι, καθώς και για ποιους λόγους. Τέτοια στοιχεία δεν δόθηκαν στις απαντήσεις που κατατέθηκαν.
Ο ΥΦΕΘΑ Θανάσης Δαβάκης περιγράφει μόνο την κατανομή αρμοδιοτήτων. Από την πλευρά του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ο Ιωάννης Λαμπρόπουλος μεταφέρει το βάρος στο διαβαθμισμένο σκέλος του σχεδιασμού. Από την πλευρά του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η απάντηση που διαβιβάζει ο Δημήτριος Παπαστεργίου ακολουθεί την ίδια γραμμή. Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν υπάρχει δημόσια εικόνα για το αν οι χώροι που ενδεχομένως υπάρχουν είναι πράγματι σε κατάσταση χρήσης.
Τι ισχύει για ΑμεΑ, ηλικιωμένους και ευάλωτες ομάδες
Η ερώτηση ζητούσε ειδικά να αποσαφηνιστεί ποιο είναι το σχέδιο για ευάλωτες ομάδες στην Αττική, όπως ΑμεΑ, ηλικιωμένοι και χρονίως πάσχοντες, καθώς και για δομές υγείας και πρόνοιας. Ζήτησε ακόμη να διευκρινιστεί πόσοι χώροι είναι πιστοποιημένα προσβάσιμοι και ποια είναι η διαδικασία μετακίνησης και υποστήριξης αυτών των κατηγοριών πληθυσμού.
Από τις απαντήσεις που δόθηκαν προκύπτει ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το αν υπάρχουν προσβάσιμοι χώροι, αν έχει προβλεφθεί ειδική διαχείριση για πρόσωπα με κινητικές δυσκολίες ή αν υπάρχουν επιχειρησιακά πρωτόκολλα για νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας και άλλες κρίσιμες δομές. Αυτό είναι από μόνο του σοβαρό κενό, γιατί μια πολιτική άμυνα που δεν έχει ορατή πρόβλεψη για τις πιο ευάλωτες κατηγορίες πληθυσμού μένει διοικητικά ελλιπής.
Γίνονται ασκήσεις ετοιμότητας για καταφύγια και άμαχο πληθυσμό;
Ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτός ο σχεδιασμός δοκιμάζεται ποτέ στην πράξη. Αν γίνονται δηλαδή ασκήσεις πολιτικής άμυνας που να αφορούν την προστασία του άμαχου πληθυσμού, τη λειτουργία καταφυγίων, τη ροή πολιτών, την ευθύνη των δήμων και τη διαδικασία ενημέρωσης. Η ερώτηση που κατατέθηκε στη Βουλή ανοίγει έμμεσα και αυτό το πεδίο, καθώς ζητά στοιχεία για λειτουργικότητα, ενεργοποίηση, διαχείριση ροής πολιτών και αλυσίδα ευθύνης ανά χώρο και ανά δήμο.
Από τις απαντήσεις που ήρθαν δεν προκύπτει δημόσια εικόνα για το αν υπάρχουν τέτοιες ασκήσεις ή αν το σύστημα έχει δοκιμαστεί με τρόπο που να αφορά πραγματικά τον πληθυσμό. Σε άλλους τομείς της κρατικής λειτουργίας η ετοιμότητα δεν μένει στο χαρτί. Δοκιμάζεται. Στην περίπτωση των καταφυγίων, τουλάχιστον από τα έγγραφα που δόθηκαν στη Βουλή, αυτό δεν προκύπτει.
Τι δεν απαντήθηκε από τα υπουργεία
Παρά το εύρος της ερώτησης, βασικά στοιχεία έμειναν χωρίς δημόσια απάντηση.
- Δεν δόθηκε αριθμός καταφυγίων στην Αττική.
- Δεν δόθηκε κατάλογος ανά Δήμο.
- Δεν δόθηκαν διευθύνσεις, περιοχές και χωρητικότητα.
- Δεν δόθηκαν στοιχεία τελευταίων ελέγχων.
- Δεν δόθηκε διαχωρισμός ανάμεσα σε λειτουργικούς, υπό όρους διαθέσιμους και ακατάλληλους χώρους.
- Δεν δόθηκε σαφής πρόβλεψη για ΑμεΑ, ηλικιωμένους, χρονίως πάσχοντες και δομές υγείας.
- Δεν δόθηκε ούτε ένας πρακτικός οδηγός ενημέρωσης για τον πολίτη.
Αυτό είναι και το κεντρικό συμπέρασμα της υπόθεσης. Το κράτος λέει ότι υπάρχει σχέδιο, αλλά δεν λέει τι σημαίνει αυτό για τον πολίτη της Αττικής. Το κράτος λέει ότι υπάρχουν αρμοδιότητες, αλλά δεν δείχνει πού τελειώνει η διοικητική περιγραφή και πού αρχίζει η πραγματική δυνατότητα προστασίας του πληθυσμού.
Τι πρέπει να ξέρει ο πολίτης σήμερα
Υπάρχει σήμερα δημόσια λίστα με τα καταφύγια στην Αττική;
Όχι. Από τις απαντήσεις που δόθηκαν στη Βουλή δεν προκύπτει δημόσιος κατάλογος με καταφύγια, διευθύνσεις και χωρητικότητα ανά δήμο στην Αττική.
Μπορεί ο πολίτης να ξέρει από τώρα πού θα πάει αν σημάνει συναγερμός;
Όχι με βάση τα στοιχεία που έχουν δοθεί δημόσια. Δεν προκύπτει εκ των προτέρων σαφής και ενιαία ενημέρωση για το πού κατευθύνεται ο πολίτης και με ποιον τρόπο.
Ποια είναι η επίσημη γραμμή της κυβέρνησης;
Από την πλευρά του ΥΠΕΘΑ, ο Θανάσης Δαβάκης περιγράφει κυρίως την κατανομή αρμοδιοτήτων. Από την πλευρά του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ο Ιωάννης Λαμπρόπουλος δηλώνει ότι το σχέδιο είναι «ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ». Από την πλευρά του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η απάντηση που διαβιβάστηκε από τον Δημήτριο Παπαστεργίου αναφέρει ότι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός είναι «ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ και μη ανακοινώσιμος».
Υπάρχει δημόσια εικόνα για το αν τα καταφύγια είναι λειτουργικά;
Όχι. Δεν δόθηκαν στοιχεία για τελευταίους ελέγχους, προσβασιμότητα, ηλεκτροδότηση, αερισμό, κατάσταση εγκαταστάσεων ή διαχωρισμό ανάμεσα σε λειτουργικούς και ακατάλληλους χώρους.
Τι μένει ανοιχτό μετά τις απαντήσεις των υπουργείων;
Το βασικό ερώτημα παραμένει χωρίς πρακτική απάντηση: αν σημάνει συναγερμός, πού ακριβώς θα πάει ο πολίτης της Αττικής, ποιος θα τον καθοδηγήσει και ποιος χώρος είναι πράγματι έτοιμος να τον δεχθεί.
Διαβάστε επίσης:
- Κυβερνοεπίθεση στο ΓΕΕΘΑ: Ρώσοι χάκερ παραβίασαν λογαριασμούς email
- Αναβολή στρατού για ψυχική υγεία: Τι αλλάζει σε γνωματεύσεις, επιτροπές και Ι5
