Η έγκριση τριμερούς σύμβασης δωρεάς ύψους 7,5 εκατομμυρίων ευρώ, για έργα στο Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ» δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι μπαίνουν στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας από την πόρτα των δωρεών.
Σύμφωνα με το ΦΕΚ Β΄ 4070/3 Ιουλίου 2026, δωρητής είναι η HELLENIQ PETROLEUM S.A., εταιρεία συμφερόντων του ομίλου Λάτση, δωρεοδόχος το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του Γενικού Επιτελείου Στρατού, ενώ ως οικονομικός φορέας της σύμβασης εμφανίζεται η ΕΛΕΜΚΑ Α.Ε. , εταιρεία συμφερόντων του ομίλου Μυτιληναίου. Το αντικείμενο αφορά έργα ανακαίνισης και αναβάθμισης εσωτερικών χώρων στο Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ», ύψους 7.500.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Η απόφαση φέρει και την υπογραφή του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, μαζί με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και τον υφυπουργό Δημήτρη Μαρκόπουλο. Ο Δένδιας έχει την πολιτική ευθύνη για το πλαίσιο μέσα στο οποίο ιδιωτικές δωρεές, τεχνικά έργα και μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι αποκτούν ρόλο σε υποδομές του ΥΠΕΘΑ.
Το Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ» είναι η έδρα της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Εκεί περνούν αποφάσεις για εξοπλιστικά προγράμματα, συμβάσεις, προμήθειες, υποδομές, ενεργειακές ανάγκες και αμυντική βιομηχανία. Η παρουσία μεγάλων ομίλων μέσα από δωρεές και τεχνικά έργα δημιουργεί σχέσεις πρόσβασης, κύρους και καθημερινής συνεργασίας με έναν μηχανισμό που διαχειρίζεται επιλογές μεγάλης οικονομικής και στρατηγικής αξίας.
Η κυκλική σχέση του Δημοσίου με τον δωρητή
Στη συγκεκριμένη υπόθεση υπάρχει μια ιδιότυπη κυκλική σχέση. Η HELLENIQ PETROLEUM S.A. ανήκει στον όμιλο HELLENiQ ENERGY. Στη HELLENiQ ENERGY Holdings, η Paneuropean Oil and Industrial Holdings εμφανίζεται ως βασικός μέτοχος με ποσοστό 40,41%, ενώ η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, δηλαδή το Υπερταμείο, εμφανίζεται με 31,18%.
Το Δημόσιο βρίσκεται έτσι και στη μετοχική πλευρά του ευρύτερου ομίλου που δίνει τη δωρεά και στην πλευρά του φορέα που την αποδέχεται. Η σχέση αυτή δίνει στην υπόθεση ιδιαίτερο χαρακτήρα, καθώς το κράτος εμφανίζεται ως σημαντικός μέτοχος στον ευρύτερο όμιλο του δωρητή και, ταυτόχρονα, ως αποδέκτης του έργου μέσω ΥΠΕΘΑ και ΓΕΣ.
Η φορολογική διάσταση προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο. Το ΦΕΚ αναφέρει ότι η απαλλαγή από ΦΠΑ για τις παραδόσεις αγαθών και την παροχή υπηρεσιών από τον προμηθευτή προς τον δωρητή παρέχεται σύμφωνα με τους όρους της σχετικής απόφασης και της νομοθεσίας. Η δωρεά κινείται μέσα σε ειδικό φορολογικό και θεσμικό πλαίσιο, γεγονός που κάνει αναγκαία τη δημοσιοποίηση των όρων της σύμβασης.
Η ΕΛΕΜΚΑ και η πρόσβαση στο «Πεντάγωνο»
Η ΕΛΕΜΚΑ Α.Ε. εμφανίζεται στο ΦΕΚ ως οικονομικός φορέας της τριμερούς σύμβασης. Το ΦΕΚ δεν εξηγεί πώς επελέγη, ποιες διαδικασίες προηγήθηκαν, ποιες προσφορές εξετάστηκαν και ποιος εισηγήθηκε την τελική επιλογή.
Η ΕΛΕΜΚΑ συνδέεται εταιρικά με τον όμιλο METLEN μέσω της METKA, ενώ η ίδια εμφανίζει δραστηριότητα σε μελέτη, κατασκευή, επίβλεψη έργων, ενεργειακά έργα, κτιριακά έργα, έργα υποδομής και συντήρηση τεχνικών και κτιρίων.
Ο ν. 5259/2025 προβλέπει ειδική διαδικασία για δωρεές προς φορείς του Δημοσίου. Για χρηματικές δωρεές που προορίζονται για έργο, υπηρεσία ή προμήθεια προβλέπονται τεχνικό δελτίο, αναλυτικός προϋπολογισμός, διαδικασία υπόδειξης οικονομικού φορέα από τον δωρεοδόχο προς τον δωρητή, τριμελής επιτροπή, έρευνα αγοράς και προσφορές προς τον δωρητή.
Στην πράξη, το έργο κινείται σε ειδικό καθεστώς δωρεάς και όχι ως κλασικό δημόσιο έργο με ανοιχτή διαγωνιστική διαδικασία, ενστάσεις και δικαστικές προσφυγές από ανταγωνιστές. Ένας μεγάλος επιχειρηματικός όμιλος αποκτά ρόλο υλοποίησης μέσα στην έδρα της στρατιωτικής ηγεσίας, με φυσική και τεχνική παρουσία σε χώρο όπου σχεδιάζονται έργα, προμήθειες και εξοπλιστικά προγράμματα.
Η διάρκεια της σχέσης μετά την παράδοση
Η σχέση με το ΥΠΕΘΑ μπορεί να συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Το ειδικό πλαίσιο για τις δωρεές προβλέπει περίοδο εγγυητικής ευθύνης του φορέα ή αναδόχου, καθώς και παρακολούθηση της ολοκλήρωσης του έργου από υπεύθυνους μελετητές για λογαριασμό του δωρητή.
Αυτό σημαίνει ότι η τεχνική και επιχειρησιακή επαφή με το ΥΠΕΘΑ μπορεί να έχει διάρκεια μεγαλύτερη από την κατασκευή. Η παρουσία οικονομικού φορέα, μελετητών και τεχνικών συνεργείων μέσα σε μια ευαίσθητη εγκατάσταση αποκτά πρόσθετη σημασία, ειδικά όταν οι εμπλεκόμενοι όμιλοι δραστηριοποιούνται σε πεδία που συνδέονται με την άμυνα, την ενέργεια και τις υποδομές.
Η METLEN, η ΕΛΕΜΚΑ και η αμυντική βιομηχανία
Η σημασία της ΕΛΕΜΚΑ μεγαλώνει λόγω της παρουσίας της METLEN στον χώρο των αμυντικών εφαρμογών. Η METLEN αναφέρει ότι στον Βόλο διαμορφώνει ένα καθετοποιημένο αμυντικό βιομηχανικό οικοσύστημα, με το M Technologies Hub να εξελίσσεται σε παραγωγικό σύμπλεγμα έξι μονάδων, συνολικής έκτασης 100.000 τ.μ., με δυνατότητες για σύνθετες αμυντικές εφαρμογές.
Η συγκυρία είναι κρίσιμη. Η «Ατζέντα 2030» του ΥΠΕΘΑ συνδέεται με πολυετή εξοπλιστικό σχεδιασμό, αμυντική καινοτομία, ΕΛΚΑΚ, νέα δομή δυνάμεων και ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Ο Δένδιας έχει αναφέρει δημόσια ότι ο μεσοπρόθεσμος προγραμματισμός αμυντικών εξοπλισμών κατοχυρώνει την απόκτηση των απαραίτητων μέσων των Ενόπλων Δυνάμεων μέσα στον προβλεπόμενο δημοσιονομικό χώρο και ότι τα 30 δισ. ευρώ θα καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες, με τήρηση του δημοσιονομικού πλαισίου.
Σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία ενός ομίλου με αμυντική δραστηριότητα σε έργο μέσα στο Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ» αποκτά πρόσθετη βαρύτητα. Η τεχνική συνεργασία μέσα στην έδρα του ΥΠΕΘΑ προσφέρει θεσμική εγγύτητα, αναγνωρισιμότητα και διαρκή επαφή με τους μηχανισμούς που σχεδιάζουν την επόμενη ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Οι δωρεές ως δρόμος θεσμικής παρουσίας
Το ΥΠΕΘΑ έχει ήδη παρουσιάσει τις ιδιωτικές δωρεές ως εργαλείο υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων. Στις 30 Δεκεμβρίου 2024 ανακοίνωσε ότι 103 δωρητές προσέφεραν 26 εκατομμύρια ευρώ μέσα στο 2024, έναντι 322 χιλιάδων ευρώ το 2023.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι δωρεές έχουν αποκτήσει συστηματικό ρόλο στη σχέση του ΥΠΕΘΑ με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Οι όμιλοι προσφέρουν έργα, εξοπλισμό ή υποδομές. Το Υπουργείο αποκτά γρήγορες λύσεις χωρίς άμεση εγγραφή δαπάνης στον προϋπολογισμό του ΓΕΣ. Οι εταιρείες κερδίζουν ορατότητα, πρόσβαση και σχέση με το κέντρο αποφάσεων της εθνικής άμυνας.
Η υπογραφή του Νίκου Δένδια στην απόφαση έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Ο σημερινός υπουργός έχει συνδέσει τη θητεία του με τη μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030», με την αμυντική καινοτομία, με το ΕΛΚΑΚ και με την προσπάθεια σύνδεσης των Ενόπλων Δυνάμεων με νέες τεχνολογίες και εγχώρια παραγωγική βάση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δωρεές των επιχειρηματικών ομίλων δεν λειτουργούν ως μεμονωμένες πράξεις καλής θέλησης. Εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοντέλο επαφής του ΥΠΕΘΑ με την αγορά, την ενέργεια, τις υποδομές και την αμυντική βιομηχανία.
Η επιρροή που παράγεται μέσα από τη συνεργασία
Η υπόθεση του Στρατοπέδου «ΠΑΠΑΓΟΥ» δείχνει πώς οι δωρεές μπορούν να λειτουργήσουν ως θεσμικός δρόμος εισόδου μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων στο ΥΠΕΘΑ. Η επιρροή δεν εμφανίζεται υποχρεωτικά ως άμεση συναλλαγή. Μπορεί να παράγεται μέσα από πρόσβαση, παρουσία, τεχνική συνεργασία, δημόσια αναγνώριση, επαφές με υπηρεσιακούς παράγοντες και διαρκή εμπλοκή σε έργα υψηλού συμβολισμού.
Όταν όμιλοι με συμφέροντα στην ενέργεια, τις υποδομές, την τεχνολογία και την αμυντική βιομηχανία μπαίνουν στο Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ» μέσω δωρεών, το ερώτημα για τη διαφάνεια γίνεται συγκεκριμένο: ποιος πρότεινε το έργο, ποιος υπέδειξε την ΕΛΕΜΚΑ, ποιες προσφορές εξετάστηκαν, ποια σύμβαση υπεγράφη ανάμεσα στον δωρητή και τον οικονομικό φορέα, ποιοι θα έχουν φυσική και τεχνική παρουσία στο στρατόπεδο, για πόσο χρονικό διάστημα και με ποιες εγγυήσεις απέναντι στον κίνδυνο άτυπης επιρροής σε μελλοντικές αποφάσεις για έργα, προμήθειες και συμβάσεις.
Η δωρεά των 7,5 εκατ. ευρώ στο Στρατόπεδο «ΠΑΠΑΓΟΥ» πρέπει να διαβαστεί ως μέρος ενός ευρύτερου μοντέλου σχέσεων όπου το κράτος, μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, τεχνικές εταιρείες και αμυντική βιομηχανία συναντώνται μέσα στον ίδιο χώρο αποφάσεων. Γι’ αυτό χρειάζεται πλήρης δημοσιοποίηση της σύμβασης, των τεχνικών δελτίων, των προσφορών, της διαδικασίας υπόδειξης του οικονομικού φορέα και των όρων παρουσίας των εμπλεκομένων μέσα στο ΥΠΕΘΑ.
