Τουρκικά F-35: Η “Μελέτη σχετικά με την απειλή που αντιπροσωπεύει η ένταξη του F‐35 σε υπηρεσία με την ΤΗΚ”, που εκπόνησε ο Σώζων Λεβεντόπουλος, περιλαμβάνει και τους τρόπους που η ελληνική αεράμυνα μπορεί να τα αντιμετωπίσει.
Γράφει ο Σώζων Λεβεντόπουλος, Υπολοχαγός (ΑΠΒ)
Η αντιμετώπιση της απειλής που υλοποιεί το F-35 θα πρέπει να είναι πρώτης προτεραιότητας για τις ελληνικές Ε∆. Επίσης σενάρια τα οποία θέλουν το F-35 υπέρβαρο, αργό, όχι αρκετά STEALTH δε θα πρέπει να μας αποπροσανατολίσουν καθώς:
Το ότι το F-35 μπορεί να μην είναι αρκετά STEALTH έχει πολλαπλές αναγνώσεις και σίγουρα σε κάθε περίπτωση αφορά σε σύγχρονα ραντάρ διάταξης φάσης, ενώ οι πραγματικές δυνατότητες του δε δύναται να εξακριβωθούν.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΤΕ: Τουρκικά F-35: Οι ΗΠΑ διώχνουν τους πιλότους που εκπαιδεύονται
Σε κάθε περίπτωση είναι αρκετά STEALTH για να χρησιμοποιηθεί σαν όπλο 1ης ημέρας αγώνα, αλλά και να εξουδετερώσει το ελληνικό σύστημα αεράμυνας στο σύνολό του.
ΕΚΤΑΚΤΟ: F-35: Πάγωσε η παράδοση στην Τουρκία – Υπέγραψε ο Τραμπ
Οι πτητικές επιδόσεις ουσιαστικά αφορούν σε αγώνα Α-Α και όχι σε πραγματικές δυνατότητες στον αγώνα Α-Ε και για αυτό το λόγο το F-35 εξοπλίζεται με όπλα πλεύσης μακράς ακτίνας εξαπόλυσης και τα οποία για την εξαπόλυσή τους απαιτούν ένα προφίλ πτήσης χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις ελιγμών.
Για παράδειγμα το F-117A ήταν μια πτητική μηχανή η οποία κρατιόταν στον αέρα «με το ζόρι» και όμως αυτό δεν εμπόδισε το Α/Φ να λάβει μέρος με επιτυχία σε κάθε σύρραξη από το 1989 και μετά και μέχρι την απόσυρσή του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ: F-35: Θα έχουν όπλα τουρκικής κατασκευής!
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω αλλά και την οικονομική συγκυρία η οποία δεν επιτρέπει αγορές οπλικών συστημάτων (τουλάχιστον στην πα-ρούσα φάση) θα αναλυθούν παρακάτω πιθανές δράσεις – στο σκέλος που αφορούν την ελληνική επίγεια αεράμυνα του ΣΞ, καθώς η εξέταση άλλων δράσεων ξεφεύγει από το σκεπτικό της παρούσας μελέτης – οι οποίες ενέχουν μηδενικό ή ελάχιστο κόστος για την υλοποίησή τους.
Αντιμετωπίζοντας το F-35
Ένα από τα πρώτα μέτρα τα οποία θα πρέπει να ληφθούν είναι η πραγματική ενοποίηση όλων των αισθητήρων των επίγειων συστημάτων αεράμυνας, τα δεδομένα των οποίων θα λαμβάνονται κεντρικά, θα επεξεργάζονται και θα αποστέλλονται στους χρήστες.
Αν και το παραπάνω έχει ξεκινήσει να υλοποιείται, θα πρέπει να υλοποιηθούν δράσεις στις ασύρματες και ενσύρματες ζεύξεις επικοινωνιών (πχ καθολική ενσωμάτωση και εκμετάλλευση του LINK11B) καθώς και στην δυνατότητα άμεσης (real-time ή near-real time) επεξεργασίας των πληροφοριών και διανομής της επεξεργασμένης εικόνας.
Εφόσον όντως το F-35 είναι ανιχνεύσιμο από συγκεκριμένες γωνίες τότε η δυνατότητα μεταβίβασης και διανομής στοιχειών στόχων από ένα οπλικό σύστημα σε ένα άλλο (ακόμα και δια-φορετικού τύπου) θα πρέπει να ενσωματωθεί και υλοποιηθεί καθολικά.
Επιπρόσθετα αυτοματοποιημένα συστήματα κατανομής του πυρός θα επιτρέψουν την ελαχιστοποίηση του χρόνου αντίδρασης. Τέλος όλο το σύστημα θα πρέπει να γίνει αυτοκινούμενο και να μην είναι δέσμιο συγκεκριμένων χώρων.
Ουσιαστικά το πόσο STEALTH είναι το F-35 το γνωρίζει μόνο η Lockheed Martin!
Αλλαγή της νοοτροπίας αντιμετώπισης της εχθρικής αεροπορικής απειλής
Όπως προαναφέρθηκε, ένα ιπτάμενο μέσο, όσο εξελιγμένο και να είναι, δεν αποτελεί απειλή αυτό καθ΄ εαυτό.
Την απειλή τη συγκεκριμενοποιούν και υλοποιούν τα όπλα που αυτό φέρει. Είναι λοιπόν χρόνος η επίγεια αεράμυνα να προσανατολίσει ως κύρια προσπάθεια της την καταστροφή των όπλων και όχι των φορέων, καθώς οι τελευταίοι ενδέχεται να μην εισέλθουν ποτέ εντός βεληνεκούς εμπλοκής.
Τέτοιες δυνατότητες έχουν – αποδεδειγμένα – τα SA-15B ενώ ενδεχόμενα και άλλα συστήματα μπορούν να εμπλέξουν τέτοιους στόχους χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.
Βέβαια αυτό το σενάριο απαιτεί μεγαλύτερους αριθμούς Κ/ Β ώστε να υπάρχει ικανό απόθεμα για την αντιμετώπιση του αυξημένου αριθμού των όπλων αλλά και να διατηρηθεί η ικανότητα εμπλοκής Α/Φ77.
Από την άλλη η εμπλοκή τέτοιων στόχων ενέχει μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας καθώς αυτοί διατηρούν ελάχιστες ως μηδενικές δυνατότητες ελιγμών αποφυγής.
Συνεχής κίνηση των μέσων
Είναι απόλυτα βασική απαίτηση των σύγχρονων επιχειρήσεων η δυνατότητα των μέσων να κινούνται συνεχώς. Αν και τα περισσότερα μέσα επίγειας αεράμυνας έχουν αυτή τη δυνατότητα εκ κατασκευής θα πρέπει να γίνει δεύτερη φύση στα πληρώματα η ανάγκη αλλαγής θέσης σε κάθε εμπλοκή στόχου ή προσβολή της θέσης.
Υπάρχει το χρακτηριστικό παράδειγμα της Σερβίας (σσ με την κατάρριψη του αμερικανικού stealth), το οποίο θα πρέπει να αποτελέσει βασικό εργαλείο και δόγμα στην εκπαίδευση του προσωπικού.
Παραλλαγή των μέσων
Ένας επιπλέον παράγοντας που αυξάνει την επιβιωσιμότητα και την ικανότητα συνέχισης των επιχειρήσεων.
Αν και εδώ χρησιμοποιείται ο όρος «παραλλαγή» αυτός συγκεντρώνει το σύνολο των δράσεων που περιλαμβάνουν την παραλλαγή, την απόκρυψη, την παραπλάνηση και την εξαπάτηση και η οποία θα πρέπει να λαμβάνει χώρα από το μικρότερο δυ-νατό επίπεδο.
Η χρήση παλαιών (legacy) συστημάτων ραντάρ
Με την αγο-ρά των SA-8B Gecko/OSA – AK/AKM η χώρα μας προμηθεύτηκε και αριθμό ρα-ντάρ Π-19 και Kasta 2E1.
Αυτή τη στιγμή πολλοί πρώην ή τωρινοί χρήστες αυτών των συστημάτων (συμπεριλαμβανόμενης και της εταιρείας κατασκευής Almaz-Antey/Kupol) προσφέρουν πακέτα εκσυγχρονισμού τα οποία βελτιώνουν την από-δοση αυτών των συστημάτων, αυξάνουν την αξιοπιστία τους και ενδεχόμενα τους δίνουν τη δυνατότητα να ανιχνεύουν στόχους VLO78.
Λόγω του μήκους κύματος και των χαρακτηριστικών της δέσμης που εκπέμπει το ραντάρ είναι πιθανό το F-35 να μην είναι STEALTH.
Προτείνεται όπως εξεταστεί η ενδεχόμενη δυνατότητα του ραντάρ Π-19/Kasta 2E1 να ανιχνεύσει το F-35, έστω και αν απαιτούνται τροπο-ποιήσεις. Εφόσον η δυνατότητα επαληθευτεί αυτό δίνει ένα σαφές και σοβαρό πλεονέκτημα στην ελληνική πλευρά.
Κυβερνο-επίθεση
Το F-35 θεωρείται ένα προηγμένο μαχητικό σε όλους τους τομείς. Ένας από αυτούς και η λογική και η σκέψη της συντήρη-σης του Α/Φ η οποία θα καταγράφει τη γνώση και τα δεδομένα από όλους τους χρήστες σε μια κεντρική βάση δεδομένων, το γνωστό σύστημα ALIS.
Ο συντάκτης δε δύναται να εξετάσει την έκταση της εξάρτησης του F-35 αλλά και τη δυνατότητα απομακρυσμένου ελέγχου (remote access) αλλά σίγουρα είναι μια πτυχή η οποία θα πρέπει να εξεταστεί σε βάθος, καθώς ενδεχόμενη κυβερνο-επίθεση στο σύστημα συντήρησης του Α/Φ δύναται να επιφέρει καταστροφικά αποτελέσματα!
Ραντάρ anti-VLO
Εδώ και αρκετό καιρό έρχονται στο προσκήνιο – μέσω δημοσιευμάτων ή παρουσιάσεων σε εκθέσεις υλικού – διάφορα συστήματα ραντάρ τα οποία λειτουργούν στα HF/VHF (από 3 έως 300 MHz) και τα οποία διαθέτουν ικα-νότητα εντοπισμού στόχων VLO λόγω πολύ μεγάλου μήκους κύματος (ουσιαστικά εκπεμπόμενη ακτινοβολία έχει τέτοιο μήκος κύματος που είτε εμπίπτει στην κα-τηγορία συντονισμού είτε υφίσταται σκέδαση με βάση το φαινόμενο Rayleigh).
Ένα από τα μειονεκτήματα της υιοθέτησης τέτοιων συστημάτων είναι η χαμηλή διακριτική ικανότητα που έχουν και η οποία δεν επιτρέπει την καθοδήγηση όπλων εναντίων των στόχων που αποκαλύπτουν. Επιπρόσθετα διαθέτουν μεγάλη κεραία οποία είναι ένας στόχος μεγάλων διαστάσεων που στοχοποιείται εύκολα.
Η αντιμετώπιση αυτών των μειονεκτημάτων ήταν από τις κύριες προσπάθειες των κα-
τασκευαστών τέτοιων συστημάτων και φαίνεται ότι αυτά έχουν σε μεγάλο βαθμό επιλυθεί.
Όσον αφορά στις διαστάσεις της κεραίας και στη δυσκολία μετακίνησης η ενσωμάτωση σύγχρονων ηλεκτρο-υδραυλικών μηχανισμών έχει αυτοματοποιήσει σε μεγάλο βαθμό τη διαδικασία, την πολυπλοκότητα των συστημάτων αλλά και το βάρος.
Από την άλλη η ενσωμάτωση ραντάρ υψηλής ισχύος τα οποία χρησιμο-ποιούν τεχνολογία AESA κάνει δυνατή τη συγκέντρωση της ακτινοβολίας στο γενι-κότερο σημείο που βρίσκεται ο στόχος ενώ με συγκεκριμένες μεθόδους είναι δυνατή η προσωρινή «ευαισθητοποίηση» του δέκτη ώστε ο εγκλωβισμός και η εμπλοκή στόχων VLO να είναι εφικτή.
∆ιάφορες πηγές αναφέρουν ότι λόγω περιορισμών στην εκπεμπόμενη πυκνότητα ισχύος η συγκεκριμένη οικογένεια ραντάρ δε διαθέτει επαρκείς δυνατότητες εναντίον STEALTH Α/Φ.
Συστήματα Παθητικού Εντοπισμού
Στην αγορά υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός τέτοιων συστημάτων (κυρίως από πρώην χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας και – φυσικά – τη Ρωσία) τα οποία μπορούν να υποκλέψουν εκπομπές ακόμα και από ραντάρ τα οποία έχουν προβλέψεις χαμηλής αποκάλυψης (LPI – Low Probability of Intercept).
Τέτοια συστήματα δουλεύουν εντελώς παθητικά και μπορούν να τροφοδοτήσουν με εξαιρετικά ακριβή στοιχεία είτε Κέντρα ∆ιοίκησης ή συστήματα A-A.
Ένα τέτοιο σύστημα – το οποίο και επιδείχθηκε πρόσφατα (MAKS 2015) είναι το Avtobaza-M κατασκευής της JSC Defense Systems, το οποίο χρησιμοποιεί τε-χνολογία επεξεργασίας μετρήσεων διαφοράς χρόνου (TDOA – Time Difference Of Arrival).
Λειτουργεί σε συχνότητες από 0,2 έως 18 GHz (αυτές που χρησιμοποιού-νται σε όλα τα σύγχρονα ραντάρ και συστήματα ΗΠ αλλά και το IFF) και έχει εμβέλεια ανίχνευσης η οποία φτάνει τα 400 χλμ. Η ακρίβεια αναφέρεται καλύτερη από το 2% της εμβέλειας.
Αποτελείται από ένα κεντρικό σταθμό ελέγχου και 4 σταθμούς ακρόασης και οι οποίοι μπορούν να αναπτυχθούν σε μεγάλες αποστάσεις, με το σύστημα να μπορεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα μέχρι και 150 «στόχους».
Συστήματα Εγκλωβισμού IR
Ένα από τα συμπεράσματα της παρούσης είναι ότι το F-35 είναι ένα Α/Φ με μικρές προβλέψεις καταστολής του IR ίχνους.
Στο ακροφύσιο του κινητήρα (σε όλες τις εκδόσεις) δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη καταστολής (όπως για παράδειγμα το πεπλατυσμένο ακροφύσιο του F-117A ή ακόμα και αυτό του nEUROn) ενώ εκτιμάται ότι και συνολικά το υπέρυθρο ίχνος του Α/ Φ είναι αρκετά μεγάλο και τουλάχιστον τέτοιο που να επιτρέπει εγκλωβισμό από IR συστήματα (όπως το IRST του Su-27/30/35).
Από την άλλη τα Α-Α επίγεια συστήματα του ΕΣ δε διαθέτουν καμία πρόβλεψη ενσωμάτωσης κάμερας με δυνατότητας LLLTV και IR παρότι τέτοια συστήματα διατίθεται τόσο από κατασκευαστές του εξωτερικού όσο και εγχώριους79.
Πέραν από το προφανές όφελος της δυ-νατότητας παθητικής (IR) αποκάλυψης του F-35 και έστω της έγκαιρου προειδοποίησης, υπάρχει και η δυνατότητα ενσωμάτωσης των συστημάτων αυτών στους κεντρικούς υπολογιστές και κατ’ επέκταση η ικανότητα παθητικού εγκλωβισμού και εμπλοκής στόχων, χωρίς το Α-Α Κ/Β να εκπέμπει.
Επιπρόσθετα τα συγκεκριμένα συστήματα αυξάνουν κατακόρυφα τις δυνατότητες και επιδόσεις και σε περιβάλλοντα χαμηλής ορατότητας ή τη νύκτα αλλά και σε περιβάλλοντα ισχυρών ηλεκτρονι-κών παρεμβολών, ενώ τα ίδια διαθέτουν υψηλή αντοχή και δυνατότητα αντι-αντιμέτρων (ECCM).
Η Περίπτωση του ΠΑΚ-ΦΑ
Το πρόγραμμα του ΠΑΚ-ΦΑ αφορά στην κατασκευή ενός Α/Φ 5ης γενιάς το οποίο θα διαθέτει κορυφαία δυνατότητα ελιγμών (super agility) αλλά και θα έχει συγκεκριμένες δυνατότητες εμπλοκής στόχων VLO.
Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο έχει ανατεθεί στη γνωστή εταιρεία Sukhoi και μέχρι στιγμής έχουν κατασκευαστεί 4 πρωτότυπα. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του ΠΑΚ-ΦΑ είναι το συγκρότημα ραντάρ που θα φέρει – μέρος της σουίτας ηλεκτρονικών (MIRES – Multifunctional Integrated Radio Electronic System) – κατασκευής Tikhomirov ΝΙΙΡ και το οποίο έχει κωδικοποιηθεί ως Ν036 Byelka (Σκίουρος).
Αποτελείται από συνολικά 3 υποσυγκροτήματα. Ένα κύριο ραντάρ AESA Ν036-01 το οποίο λειτουργεί στην X-Band, 2 πλευρικές στοιχειοκεραίες (άγνωστο αν αποτελούν νέο ραντάρ ή κεραίες εκπομπής του πρώτου) Ν036Β-1-01 οι οποίες επίσης λειτουργούν στην X-Band και ένα δεύτερο ραντάρ Ν036L-1-01 με κεραίες στο χείλος προσβολής των διατάξεων πάνω από τις εισαγωγές των κινητήρων και το οποίο λειτουργεί στην L-Band η οποία είναι εκτός προβλέψεων STEALTH.
Οι σαφείς δυνατότητες του συστήματος δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν όπως επίσης και η αποτελεσματικότητά του, το σίγουρο όμως είναι ότι η συγκεκριμένη διάταξη – εφόσον επιτυχής – θα πρέπει να εξετασθεί.
Εκτιμάται ότι είτε η διάταξη L-Band παίζει το ρόλο συστήμα-τος IFF ή ΗΠ αλλά ενδέχεται να αποτελεί διάταξη ραντάρ η οποία δύναται να απο-καλύπτει στόχους VLO και να μεταβιβάζει τη σχετική τους θέση στα ραντάρ AESA X-Band τα οποία με την ισχυρή και εξαιρετικά κατευθυντική δέσμη (καθώς και με κάποιες άλλες προβλέψεις) να μπορούν να εγκλωβίσουν στόχους VLO.
